Xisbiga Nabad iyo Nolol ayaa si cad uga soo horjeestay soo-jeedin ku baaqaysa in Soomaaliya loo dhiso gole ku-meel-gaar ah, wuxuuna ku dooday in khilaafka doorashada iyo dastuurka lagu xalliyo wada-hadal iyo heshiis siyaasadeed oo ay gaaraan dhinacyada Soomaaliyeed.
Mowqifka waxaa warbaahinta u sheegay wasiirkii hore ee arrimaha dibadda Maxamed Cabdirisaaq Maxamuud, oo ka tirsan hoggaanka Nabad iyo Nolol. Wuxuu sheegay in dib loogu laabto nidaam ku-meel-gaar ahi uu noqonayo dib-u-dhac siyaasadeed, isla markaana aanu xal waara u ahayn ismari-waaga jira.
Hadalka ayaa jawaab u ah warqad ay Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed u direen dalalka ciidamada ku leh hawlgalka AUSSOM iyo saaxiibada kale ee caalamiga ah. Sida lagu sheegay warbixinnada la heli karo, warqaddu waxay soo jeedisay gole ku-meel-gaar ah oo lagu ilaalinayo sharciyadda iyo kalsoonida haddii aan heshiis laga gaarin kala-guurka siyaasadeed.
Sirta Media si madax-bannaan uma helin nuqul dhammeystiran oo si rasmi ah loo xaqiijiyey oo warqaddaas ah. Sidaas darteed faahfaahinta ku saabsan qaab-dhismeedka golaha la soo jeediyey, muddadiisa, cidda xubnaha ka noqonaysa iyo awoodihiisa waxay u baahan yihiin dukumenti rasmi ah oo ay Golaha Mustaqbalka dadweynaha la wadaagaan.
Maxamed Cabdirisaaq wuxuu sheegay in Nabad iyo Nolol uu hoggaamiyo madaxweynihii hore Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, isla markaana xisbigu aaminsan yahay in la ilaaliyo horumarka dowlad-dhiska laga sameeyey tan iyo markii laga baxay xilligii ku-meel-gaarka ahaa.
Wuxuu dhinaca kale Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ku dhaliilay in xaaladda siyaasadeed ay gaartay heer ay kooxo mucaarad ahi mar kale ka hadlaan nidaam ku-meel-gaar ah. Hadalkaasi waa dhaliil siyaasadeed oo uu jeediyey Cabdirisaaq; ma aha go'aan sharci ama qiimeyn madax-bannaan.
Mowqifka Nabad iyo Nolol wuxuu muujinayaa kala duwanaansho cusub oo ka dhex muuqda mucaaradka. Inkasta oo dhinacyadu wada dhaliilayaan hannaanka ay dowladda u maareyso doorashooyinka iyo dastuurka, haddana isku aragti kama aha qaabka lagu wajahayo kala-guur siyaasadeed haddii wada-hadalladu natiijo la'aan noqdaan.
Erayga ku-meel-gaar wuxuu Soomaaliya ku leeyahay xusuus siyaasadeed oo culus. Dowladda Federaalka ee ku-meel-gaarka ahayd waxay si rasmi ah u dhammaatay sannadkii laba kun iyo laba iyo toban, markii la dhisay hay'adaha federaalka ee joogtada ah. Dib ugu noqoshada qaab KMG ahi waxay u baahan lahayd saldhig sharci, heshiis ballaaran iyo qeexid cad oo ku saabsan awoodaha hay'adaha jira.
Khilaafka hadda taagan wuxuu la xiriiraa qaabka doorashada, wax-ka-beddellada dastuurka, muddada hay'adaha iyo sida loo gaari karo heshiis ay aqbalaan dowladda, dowlad-goboleedyada iyo mucaaradku. Ilaa hadda ma jiro heshiis kama dambays ah oo ay dhammaan dhinacyadu ku mideysan yihiin.
Waxa aan weli la ogayn waxaa ka mid ah in Golaha Mustaqbalka uu wax ka beddeli doono soo-jeedintiisa, in Nabad iyo Nolol uu soo bandhigi doono qorshe beddel ah oo faahfaahsan, iyo in dowladda ay dib u furayso wada-hadal awood u leh inuu soo saaro jadwal iyo hannaan doorasho oo la wada aqbalo.
Horumarka xiga waxaa lagu cabbiri doonaa dukumentiyada rasmiga ah iyo tallaabooyinka la qaado, ee ma aha hadallada oo keliya. Haddii dhinacyadu ku heshiiyaan jadwal doorasho, saldhig dastuur iyo hannaan cabasho oo cad, doodda gole ku-meel-gaar ahi way yaraan kartaa; haddii ismari-waagu sii jiro, khilaafku wuxuu geli karaa marxalad ka sii adag.