Maalinta labaad ee shir aan caadi ahayn oo ka socda Kampala ayaa maanta miiska la saarayaa su’aal si toos ah u taabanaysa amniga Soomaaliya: sidee loo sii wadi karaa hawlgalka AUSSOM haddii maalgelinta iyo taageerada saadka ee hadda lagu tiirsan yahay ay hoos u dhacaan?
Dowladda Uganda ayaa xaqiijisay in wasiirrada gaashaandhigga ay kulmayaan 30-ka Luulyo, kaddib shirkii taliyeyaasha ciidamada ee 29-ka Luulyo. Madaxda dalalka ciidamada ku tabaruca hawlgalka ayaa la filayaa inay 31-ka Luulyo ansixiyaan talooyinka kama dambaysta ah.
Shirka waxaa ka qaybgalaya Burundi, Jabuuti, Itoobiya, Masar, Kenya, Uganda iyo Soomaaliya. Waxaa sidoo kale jooga mas’uuliyiin ka socda Qaramada Midoobay, Midowga Afrika iyo Urur Goboleedka IGAD, sida lagu sheegay jadwalka rasmiga ah ee Uganda.
Dooddu ma aha oo keliya kulan diblomaasiyadeed. Wakaaladda Reuters ayaa 2-dii Luulyo sheegtay in Maraykanku Midowga Afrika ogeysiiyey inuusan wixii ka dambeeya dhammaadka sannadkan taageeri doonin adeegyada UNSOS ee hawlgalka. UNSOS ayaa bixiya cunto, shidaal, gaadiid iyo taageero caafimaad oo muhiim u ah ciidamada Midowga Afrika.
Midowga Afrika ayaa ka digay in go’aankaasi saameyn weyn ku yeelan karo maalgelinta, awoodda hawlgal iyo sii-jiritaanka AUSSOM. Reuters waxay xustay in miisaaniyadda UNSOS ay ku dhowdahay 500 milyan oo doollar, halka AUSSOM laftiisu muddo dheer la tacaalayey farqi maaliyadeed.
Midowga Yurub ayaa bishii Abriil ansixiyey 75 milyan oo yuuro oo loogu talagalay AUSSOM. Lacagtaasi waa taageero weyn, balse kaligeed ma xaqiijinayso in la daboolayo dhammaan sahayda, mushaharka iyo baahida hawlgalka haddii nidaamka Qaramada Midoobay la wiiqo.
Warka rasmiga ah ee Midowga Afrika wuxuu sheegay in wada-hadalladu diiradda saarayaan qaab-dhismeedka hawlgalka, maalgelinta, tirada ciidamada iyo kala-guurka amniga. Sidaas darteed, go’aanka Kampala wuxuu saamayn karaa inta ciidan ee sii joogaysa Soomaaliya, goobaha ay ka hawlgalaan iyo muddada mas’uuliyadda loogu wareejinayo ciidamada Soomaaliya.
Khatarta ugu weyn waa in dalalka ciidamada keena ay yareeyaan ama dib u dhigaan hawlgalladooda haddii aan la helin dhaqaale la saadaalin karo. Taasi waxay abuuri kartaa farqi amni oo ay kooxaha hubeysan isku dayaan inay ka faa’iidaystaan, gaar ahaan deegaannada ay ciidamada Soomaaliya weli u baahan yihiin sahay iyo taageero joogto ah.
Fursadda jirta ayaa ah in shirku soo saaro hannaan ay Midowga Afrika, dalalka xubnaha ah iyo deeq-bixiyeyaashu si wadajir ah u buuxiyaan farqiga. Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika ayaa hore ugu baaqay in la dedejiyo Sanduuqa Nabadda ee ururka iyo kordhinta tabarucaadka dalalka Afrika.
Ilaa hadda lama shaacin heshiis kama dambays ah ama lacag cusub oo la xaqiijiyey. Waxa la sugayo waa qaraarka madaxda ee 31-ka Luulyo iyo in talooyinkaas lagu lifaaqo ilo dhaqaale, jadwal fulin iyo cidda qaadaysa mas’uuliyadda taageerada saadka. Haddii qodobadaas la waayo, magaca hawlgalku wuu sii jiri karaa, balse awooddiisa dhabta ahi way daciifi kartaa.