Soomaaliya waxay gashay marxalad aan hore loo tijaabin: markab qodis badeed oo awood u leh inuu kumannaan mitir hoos u galo ayaa ka shaqaynaya ceelka Curad-Kow, balse su’aasha ugu weyn ma aha oo keliya in shidaal la helayo—waa cidda go’aaminaysa, cidda kormeeraysa iyo sida dakhliga loo qaybsanayo haddii sahanku guulaysto.
Fikradda warbixintan waxaa soo jeediyey qaybta Inspiration ee YouTube Studio, oo tilmaantay in xuquuqda qodista iyo goobaha lagu muransan yahay ay yihiin mowduuc ay danaynayaan dhagaystayaasha Sirta Media. Inspiration waa qalab fikrado soo jeediya; ma aha il caddaynaysa in khilaaf cusub dhacay.
Wasaaradda Tamarta iyo Kheyraadka Dabiiciga ah ee Turkiga ayaa sheegtay in markabka Çağrı Bey loo qorsheeyey inuu ceelka Curad-Kow ka qodo meel qiyaastii saddex boqol iyo laba iyo toddobaatan kiiloomitir u jirta Muqdisho. Qorshuhu wuxuu yahay in qodistu gaarto guud ahaan toddoba kun iyo shan boqol oo mitir, iyadoo hawlgalka lagu qiyaasay laba boqol iyo siddeed iyo siddeetan maalmood.
Qodista waxaa saldhig u ah heshiisyadii tamarta ee Soomaaliya iyo Turkiga iyo xogtii uu ururiyey markabka sahanka Oruç Reis. Dowladda Turkiga waxay mashruuca ku tilmaantay tallaabo taariikhi ah, halka Dowladda Soomaaliya ay u aragto fursad dhaqaale oo beddeli karta mustaqbalka dalka.
Hase yeeshee, qodista sahanku ma aha caddeyn ah in shidaal ganacsi ahaan loo soo saari karo. Wasiirka tamarta Turkiga Alparslan Bayraktar ayaa hore u sheegay inaan natiijo lagu dhawaaqi karin ka hor inta aan qodistu xaqiijin waxa dhulka hoostiisa ku jira. Sidaas darteed, tiro kasta oo kayd shidaal ah oo aan ka iman natiijada ceelka waa saadaal, mana aha xaqiiqo la sugay.
Qodobka ugu xasaasisan waa hufnaanta heshiisyada. Shacabku wuxuu u baahan yahay inuu ogaado muddada heshiiska, kharashaadka marka hore laga jarayo, saamiga ay helayaan dhinacyada, cidda qaadaysa halista dhaqaale, iyo habka loo xallinayo khilaaf kasta oo mustaqbalka dhasha.
Waxaa kale oo taagan su’aasha federaalka. Haddii hawlaha shidaalku u gudbaan dhulka ama deegaanno ay maamul ahaan isku haystaan Dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedyadu, waa in si cad loo qeexaa awoodda sharci, saamiga dakhliga iyo doorka bulshada deegaanka. Haddii qodobadaas dib loo dhigo, rajada shidaalku waxay isu beddeli kartaa muran siyaasadeed.
Dakhli badan oo dabiici ah wuxuu kobcin karaa adeegyada bulshada, kaabayaasha, waxbarashada iyo caafimaadka. Laakiin dalal badan ayaa sidoo kale la kulmay waxa loo yaqaan habaarka kheyraadka: musuq, heshiisyo qarsoon, dagaal saamiga ku saabsan iyo dhaqaale aan shacabka gaadhin. Soomaaliya waxay fursad u haysataa inay khaladaadkaas ka hortagto ka hor inta uusan wax-soo-saar bilaaban.
Tallaabada ugu muhiimsan hadda waa in la daabaco macluumaad la fahmi karo, la xoojiyo kormeerka baarlamaanka iyo hay’adaha hanti-dhowrka, lana sameeyo hannaan ay bulshada iyo dowlad-goboleedyadu ku arki karaan dakhliga, kharashaadka iyo heshiisyada. Hufnaantu waa inay ka horraysaa lacagta, ee aysan daba iman.
Waxa aan weli la ogayn waxaa ka mid ah natiijada qodista Curad-Kow, tirada shidaalka ama gaaska la heli karo, in soo saaristu ganacsi ahaan faa’iido yeelan karto, iyo goorta uu dakhli dhab ahi soo geli karo Soomaaliya. Ilaa xogta ceelka la helo, warka saxda ahi waa in qodistu socoto—ma aha in shidaal la xaqiijiyey.
Su’aasha ugu dambaysa waxay ku wajahan tahay hoggaanka dalka: haddii kheyraad la helo, ma noqon doonaa hanti si caddaalad ah loogu wada faa’iidaysto, mise heshiisyada iyo muranka awooddu waxay ka hormari doonaan danta shacabka? Jawaabta waxaa go’aamin doona hufnaanta maanta la dhiso.