Qoraal kooban oo uu Fahad Yaasiin ku daabacay boggiisa dadweynaha ayaa su’aal cusub ku dhex tuuray siyaasadda Soomaaliya: “Jamhuuriyadda Saddexaad iyo Xasan Sheekh, sidee loo kala badbaadinayaa?” Weedhu waa mid culus, balse si sax ah loo fahmo waxaa lama huraan ah in la kala saaro hadal siyaasadeed, erey taariikheed iyo nidaam sharci ah.
Marka hore, “Jamhuuriyadda Saddexaad” ma aha magac rasmi ah oo hadda ku qoran dastuurka Soomaaliya, mana jirto go’aan sharci oo la xaqiijiyey oo dalka sidaas dib ugu magacaabaya. Sidaas darteed, hadalka Fahad Yaasiin waa in loo akhriyaa su’aal ama tusaale siyaasadeed—ma aha caddeyn muujinaysa in jamhuuriyad cusub si rasmi ah loo aas-aasay.
Doodda waxaa saldhig u noqon kara isbeddellada waaweyn ee lagu sameeyey hannaanka dastuurka iyo doorashooyinka. Baarlamaanka Soomaaliya ayaa bishii Maarso laba kun iyo lix iyo labaatan ansixiyey wax-ka-beddello kordhinaya muddada hay’adaha federaalka afar sano ilaa shan sano, isla markaana saameyn kara jadwalka doorashada. Dowladda waxay tallaabada ku tilmaantay dhammaystirka nidaamka dimuqraadiga ah, halka mucaaradku ka digay in awooddu ku ururto madaxtooyada.
Qodobka ugu muranka badan waa sharciyadda siyaasadeed. Sharci baarlamaan ansixiyey wuxuu yeelan karaa awood rasmi ah, laakiin nidaam federaal ah wuxuu sidoo kale u baahan yahay heshiis ballaaran oo ay wadaagaan dowladda dhexe, dowlad-goboleedyada, mucaaradka iyo qaybaha bulshada. Marka mid ka mid ah tiirarkaas uu diido hannaanka, muranku wuxuu ka gudbaa qoraalka sharciga oo wuxuu noqdaa su’aal ku saabsan aqbalaadda dowladnimada.
Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud wuxuu mudnaantiisa rasmiga ah ku sheegay dhammaystirka dastuurka, doorasho qof iyo cod ah, xoojinta federaalka iyo hay’adaha garsoorka. Taageerayaashiisu waxay ku doodaan in nidaamkii ku-meel-gaarka ahaa laga gudbayo, isla markaana shacabka loo celinayo awoodda codbixinta. Dhaliilayaashu waxay sheegayaan in isbeddel aan heshiis buuxa lagu gaarin uu sii kala fogeyn karo xarunta iyo dowlad-goboleedyada.
Halkaas ayay weedha “Jamhuuriyadda Saddexaad” ka helaysaa awooddeeda siyaasadeed. Waxay tilmaami kartaa aragti ah in Soomaaliya galayso marxalad ka duwan jamhuuriyaddii lixdankii, dowladdii milatariga iyo nidaamkii federaalka ee ka dhashay burburkii. Laakiin taariikhyahannada iyo sharci-yaqaannadu isku si uma tirinayaan marxaladahaas, sidaas darteed eraygu wuxuu weli u baahan yahay qeexid cad.
Waxa la hubo waa in Soomaaliya ay ku jirto isbeddel dastuur iyo doorasho oo muran badan dhaliyey. Waxa aan la hubin waa in Fahad Yaasiin weedhiisa uga jeedo mashruuc siyaasadeed oo gaar ah, digniin ku wajahan Madaxweyne Xasan Sheekh, ama baaq ku saabsan badbaadinta nidaamka dowladnimo. Qoraalkiisa kooban faahfaahintaas ma caddeynayo, sidaas darteed micne ka baxsan ereyadiisa lama xaqiijin karo.
Su’aasha saxda ahi ma aha oo keliya qofka badbaadaya. Waxaa ka muhiimsan sida loo ilaalinayo kalsoonida shacabka, awood-qaybsiga federaalka, madax-bannaanida hay’adaha iyo doorasho ay dhinacyadu ku tartamaan iyagoo natiijada aqbalaya. Haddii qawaaniinta ciyaarta lagu murmo, guusha dhinac keliya ma soo saari karto xasillooni waarta.
Xalka siyaasadeed wuxuu u baahan yahay jadwal doorasho oo la fahmi karo, sharaxaad cad oo ku saabsan sida wax-ka-beddellada dastuurku u saameynayaan xilalka hadda jira, wada-hadal ay ka qayb galaan dowlad-goboleedyada iyo mucaaradka, iyo dammaanad aan hay’adaha amniga loogu adeegsan loollanka siyaasadda.
Ilaa Fahad Yaasiin faahfaahin dheeraad ah bixiyo, “Jamhuuriyadda Saddexaad” waa eray dood furaya, ee ma aha xaqiiqo sharci oo la dhammeeyey. Cabbirka ugu muhiimsan ee marxaladda cusubna ma noqon doono magaca loo bixiyo, balse wuxuu noqon doonaa in ay keento heshiis siyaasadeed, doorasho la isku halayn karo iyo hay’ado ka awood badan shakhsiga xilka haya.